Cách chọn sáo trúc nứa bắc chuẩn âm cho người mới học

Cách Chọn Sáo Trúc Nứa Bắc Chuẩn Âm Cho Người Mới Học: Hướng Dẫn Chuyên Sâu Từ A-Z

Sáo trúc là một trong những nhạc cụ dân tộc truyền thống mang đậm bản sắc văn hóa Việt Nam, được yêu thích bởi âm thanh mộc mạc, trong trẻo, sâu lắng và vô cùng giàu cảm xúc. Tuy nhiên, hành trình chinh phục nhạc cụ này không hề dễ dàng nếu bạn bước sai ngay từ vạch xuất phát. Rất nhiều người khi mới tiếp xúc thường mang tâm lý “mua đại” một cây sáo rẻ tiền để tập thử. Đây là một sai lầm nghiêm trọng. Việc tìm hiểu cách chọn sáo trúc nứa bắc chuẩn âm cho người mới học là yếu tố mang tính quyết định, giúp bạn dễ dàng làm quen, thổi nhẹ hơi, duy trì đam mê và phát triển kỹ năng lâu dài.

Bài viết dưới đây sẽ tổng hợp những kinh nghiệm chuyên sâu nhất, giúp bạn bóc tách từng tiêu chí để chọn được một cây sáo nứa Bắc tập chơi hoàn hảo, tránh tình trạng lãng phí tiền bạc và thời gian vào những sản phẩm kém chất lượng.

Tại Sao Người Mới Bắt Đầu Cần Một Cây Sáo Nứa Bắc Chuẩn Âm?

Nhiều bạn mới tập chơi thường có xu hướng mua rất nhiều sáo rẻ tiền, chưa được chuẩn âm để “thổi nháp”. Hệ quả là sau một thời gian ngắn, khi đã có chút kỹ năng và khả năng thẩm âm, bạn sẽ nhận ra những cây sáo đó bị phô, chênh và nảy sinh ý định nâng cấp. Quá trình nâng cấp sáo liên tục không chỉ tốn kém chi phí, lãng phí thời gian mà còn mang lại cảm giác không thoải mái. Thực tế, kể cả về sau này, một người chơi chuyên nghiệp cũng chỉ cần dùng từ 1 đến 2 cây sáo thực sự tốt.

Đó là lý do bạn nên đầu tư một cây sáo chuẩn âm, chất lượng ngay từ đầu. Một cây sáo tốt sẽ giúp người học dễ dàng phát ra âm thanh, giữ nhịp thở tốt, không bị nhanh nản và cảm nhận được trọn vẹn cái hay của nhạc cụ. Ngược lại, nếu chọn sai, bạn có thể thổi mãi không ra tiếng, nhanh mệt mỏi và âm thanh phát ra nghe rất khó chịu như “tra tấn” người nghe.

Trong số các dòng sáo hiện nay, Sáo Tập Chơi Nứa Bắc (hay Sáo Beginner Nứa Bắc) là ưu tiên hàng đầu. Nứa Bắc nổi tiếng với đặc điểm mộc mạc, đơn giản, hình thức có thể không quá bóng bẩy, nhiều vân hay vết xước, nhưng bù lại, chất lượng âm thanh lại thuộc hàng “cực phẩm”. Dòng sáo này vô cùng bắt hơi, dễ chơi, âm sắc tốt, thổi nhẹ, vang ấm và đặc biệt là “càng chơi lâu càng ngọt tiếng”. Chính vì thế, sáo nứa Bắc không chỉ dành cho người mới mà còn được các tay sáo lâu năm săn đón nhiệt tình.

5 Tiêu Chí Cốt Lõi Trong Cách Chọn Sáo Trúc Nứa Bắc Chuẩn Âm Cho Người Mới Học

Để đánh giá một cây sáo nứa Bắc có thực sự dành cho bạn hay không, đừng chỉ nhìn bằng mắt mà hãy cảm nhận bằng thính giác và hơi thở. Dưới đây là 5 tiêu chí quan trọng nhất định phải tuân thủ.

1. Chuẩn Âm Thanh, Chuẩn Cao Độ (Yếu Tố Kiên Quyết)

Điều đầu tiên và quan trọng nhất khi lựa chọn một cây sáo là nó phải chuẩn âm, chuẩn cao độ. Tại sao lại đưa yếu tố này lên hàng đầu? Bởi vì cho dù cây sáo đó có hình thức xấu, nứa non, hay chưa thực sự bắt hơi, nhưng chỉ cần chuẩn âm là bạn đã có thể tự tin mang đi biểu diễn hoặc chơi cùng các nhạc cụ khác.

Ngược lại, một cây sáo được chế tác tinh xảo, nứa già, bắt hơi cực tốt nhưng khi cất tiếng lên lại chênh, phô, nốt cao nốt thấp lộn xộn thì hoàn toàn vô giá trị, chỉ có thể dùng để làm cảnh. Những cây sáo làm thủ công kém chất lượng rất dễ bị lệch tone, và một khi sáo đã bị phô hàng loạt nốt thì vô cùng khó chỉnh sửa. Lời khuyên cho bạn là hãy để ý đến các yếu tố kỹ thuật như: harmonic bồi âm không bị phô, cao độ chính xác khi đo bằng các phần mềm Tuner trên máy tính hoặc ứng dụng điện thoại.

2. Sáo Bắt Hơi, Hợp Môi (Độ Cộng Hưởng Tốt)

Sau khi đã xác định được cây sáo chuẩn âm, bước tiếp theo là kiểm tra xem sáo có bắt hơi và hợp môi với bạn hay không. Sai lầm phổ biến của người mua là chỉ mải mê ngắm nghía ống nứa có tròn không, có thẳng không, màu sắc đẹp không mà bỏ qua việc thổi thử.

Cây sáo được làm ra là để hướng tới người nghe, không phải để ngắm. Một cây sáo tốt chỉ khi nó “hợp” với người thổi. Dù sáo nứa Bắc đôi khi nhìn hơi xấu, hơi cong, nhiều vết xước xát do đặc thù vùng miền, nhưng khi bạn đưa lên môi cất tiếng thổi thấy âm thanh ngọt lịm, bắt hơi tốt, ít lẫn tiếng xì thì đừng lăn tăn, hãy chọn ngay cây đó. Nếu cây sáo trông rực rỡ nhưng thổi ra toàn tiếng xì, không bắt hơi thì tuyệt đối không nên mua.

3. Dễ Lên Quãng, Thổi Nhẹ Nhàng

Khi chơi một bản nhạc, để thể hiện sự truyền cảm mà không bị hụt hơi, đuối sức, cây sáo của bạn phải dễ lên quãng và thổi nhẹ. Hãy thử thổi những bài hát có nhiều quãng 2, quãng 3 để kiểm tra độ xì của tiếng sáo cũng như cảm giác của bản thân.

Bạn cần xem xét việc lên quãng có thoải mái không, thổi một câu nhạc dài có bị ngắt quãng hay mệt mỏi không. Nếu bạn có thể thổi nhẹ nhàng, tự nhiên mà vẫn lên được các nốt cao mượt mà, đó chính là một “siêu phẩm” dành cho bạn. Rất nhiều người bỏ qua yếu tố này để chạy theo trào lưu hình thức, chọn những cây sáo nứa siêu già, ống dày, nặng tay với hy vọng tiếng sẽ đanh, kêu to, nhưng khi mang về thổi lại nhanh mệt và không lên nổi quãng cao.

4. Chất Liệu Ống Nứa Già Khung

Chất liệu quyết định rất lớn đến âm thanh và độ bền của sáo. Đối với người mới bắt đầu, nên chọn sáo trúc tre hoặc nứa già để dễ làm quen. Ống nứa già (đặc biệt là nứa Bắc) sẽ cho tiếng sáo ngọt hơn, đầm hơn và vang hơn. Ngược lại, nứa non sẽ cho tiếng sáo mỏng và yếu.

Cách phân biệt độ già của nứa tương đối đơn giản: Hãy cầm cây sáo lên, nếu thấy đầm tay, nặng vừa phải, không quá nhẹ hay quá mỏng là đạt yêu cầu. Những ống nứa Bắc nhìn xanh xao, chưa rút hết nước thì tốt nhất không nên mua. Sáo chuẩn phải được làm từ nứa phơi nắng vài năm, cạn nước và khô cong.

Tuy nhiên, bạn cũng không nhất thiết phải chọn loại nứa “siêu già”, ống cực dày và nặng trịch. Những ống siêu già thường cho tiếng đanh, kêu to, thích hợp cho những người thích mang sáo đi “độ” hoặc khoe sáo. Với người mới chơi tập trung vào âm nhạc, một ống nứa có độ già vừa phải sẽ giúp tiếng sáo mềm mại, ngọt ngào, chơi bài nào cũng hợp và đặc biệt là tiếng sẽ vỡ, nẩy, đạt độ rung ở đầu ngón tay tuyệt vời sau nhiều năm tháng rèn luyện.

5. Hình Thức Và Cấu Tạo Lỗ Bấm Phù Hợp

Khi cây sáo đã đáp ứng 4 tiêu chí trên, hình thức tổng thể sẽ là điểm cộng cuối cùng. Hình thức ở đây không chỉ là màu sắc (vàng, đỏ, nâu, đen xì hay giữ nguyên vân xước tự nhiên) mà còn là kích thước ống nứa và hình dáng lỗ bấm:

• Kích thước ống sáo: Nếu ống quá to sẽ rất khó cầm, khó vuốt các nốt cao (như Re3) và khó lên quãng. Nếu ống quá nhỏ thì tiếng sáo sẽ bé, thiếu độ đầm ấm dù rất dễ lấy nốt Re3 (thích hợp với người chơi nữ hoặc trẻ em). Do đó, hãy chọn ống sáo vừa vặn tay cầm, không quá to cũng không quá nhỏ. Lòng ống tròn đều, không quá méo là đạt chuẩn.
• Hình dáng lỗ sáo: Có người thích lỗ hình elip, có người lại chuộng lỗ hình tròn. Một số chuyên gia (như thầy Triệu Tiến Vượng) thường chế tác lỗ sáo hình tròn mang lại cảm giác hợp tay, dễ luyến láy và ít phô. Lỗ sáo to sẽ cho tiếng vang hơn, trong khi lỗ nhỏ tiếng có thể bị bí. Vấn đề này phụ thuộc khá nhiều vào sở thích cá nhân và thói quen cầm sáo của bạn.

Người Mới Học Nên Chọn Sáo Trúc Tone (Giọng) Nào?

Bên cạnh chất liệu và độ chuẩn âm, việc chọn đúng Tone (giọng) sáo là chìa khóa mở ra sự hứng thú cho người mới học. Nếu tìm kiếm từ khóa “sáo trúc tone gì dễ thổi”, bạn sẽ thấy có rất nhiều luồng ý kiến. Tuy nhiên, đúc kết lại, đây là những tone sáo phổ biến nhất:

Sáo Tone Đô (C5) – Sự Lựa Chọn Kinh Điển, Phổ Biến Nhất

Hầu hết các chuyên gia đều đồng ý rằng sáo Đô (C5) là cây sáo tiêu chuẩn, thông dụng và thân thiện nhất với người mới bắt đầu. Tại Việt Nam, khi phân định các loại sáo, chúng ta bịt kín tất cả các lỗ bấm để xác định tone. Nếu âm phát ra tương ứng với nốt Đô (C) quãng 1 trên phần mềm Tuner hoặc đàn Piano (tức là C5), thì đó là sáo Đô.

Sáo C5 cực kỳ dễ thổi, dễ bắt hơi, khoảng cách các lỗ bấm vừa vặn với tay người mới. Nó có thể chơi được tất cả các thể loại nhạc từ dễ đến khó, từ nhạc trẻ đến nhạc quê hương. Một ví dụ điển hình là bản nhạc kinh điển “Anh Vẫn Hành Quân” được viết riêng cho sáo Đô C5.

Sáo Tone Rê (D)

Bên cạnh tone C5, sáo trúc tone Rê (D) cũng là một lựa chọn tuyệt vời và được nhiều người ưu tiên cho người mới bắt đầu. Sáo tone Rê có âm thanh tươi sáng, thanh thoát, khoảng cách lỗ bấm cũng rất vừa tay, giúp người học không bị mỏi khi tập luyện trong thời gian dài.

Các Tone Sáo Mở Rộng Nên Sở Hữu Sau Này

Khi đã làm quen với sáo Đô hoặc Rê, hoặc nếu bạn có định hướng chơi nhạc chuyên biệt, bạn có thể bổ sung thêm các tone sáo sau vào bộ sưu tập của mình:

• Sáo Si Giáng (Bb4): Cây sáo nên có thứ hai sau sáo C5. Nó phục vụ cực tốt cho Nhạc Hoa, nhạc Trẻ, nhạc Quê hương trữ tình, nhạc Cách mạng. Khoảng cách lỗ bấm lớn hơn C5 một chút nhưng âm thanh trầm ấm hơn. Rất nhiều tiểu phẩm chuyên nghiệp hoặc các bài hát như “Tây Du Ký (Tây Lương Nữ Quốc)” được trình diễn hoàn hảo trên sáo Dizi Việt Bb4.
• Sáo La Trầm (A4): Mang lại âm thanh cực kỳ trầm ấm. Phù hợp cho nhạc Đỏ, nhạc Vàng, nhạc Trẻ mang phong cách lai Trung Hoa. Bản nhạc “Bác Phấn” hay “Cuộc Vui Cô Đơn” chơi trên sáo A4 mang lại hiệu ứng thính giác tuyệt vời. Lưu ý, khi chơi dòng Dizi A4, nhiều nghệ sĩ thường chọn màng rung nilon thay vì màng rung Trung Quốc để tránh mất thời gian căn chỉnh và giảm rủi ro hỏng màng khi đang biểu diễn.
• Sáo Sol Trầm (G4): Âm thanh rất trầm ấm, linh hoạt. Sáo G4 sinh ra dành cho những bản nhạc buồn, tâm trạng, nhạc Phật giáo hoặc nhạc trữ tình. Việc xở hữu một cây G4 sẽ giúp bạn xử lý tác phẩm như “Em Gì Ơi” hay “Bước Qua Đời Nhau” sâu lắng hơn rất nhiều so với sáo C5.
• Sáo Fa Trầm (F4): Cây sáo có âm thanh vô cùng trầm, được dùng chuyên biệt cho những bản nhạc có chiều sâu tĩnh lặng, buồn bã như “Thần Thoại” hay “Bài Khúc Hát Sông Quê”. Mặc dù không dành cho người mới do tốn hơi và lỗ bấm xa, nhưng đây là đích đến của nhiều người yêu sáo.

Ngoài ra, sáo tone Mi (E) hoặc Fa (F) cao có khoảng cách lỗ bấm gần, phù hợp với người tay nhỏ nhưng tiếng sáo lại khá chói, cần người có kinh nghiệm để xử lý sắc thái.

Giá Sáo Trúc Bao Nhiêu Là Hợp Lý Cho Người Mới? Mua Ở Đâu Uy Tín?

Một thắc mắc lớn là: “Nên mua sáo trúc bao nhiêu tiền?”. Mức giá hợp lý cho một cây sáo trúc tập chơi chất lượng, chuẩn âm thường dao động từ 100.000 VNĐ đến 500.000 VNĐ.

Tuyệt đối không nên mua sáo quá rẻ (dưới 100.000 VNĐ ở các tụ điểm không uy tín) vì bạn sẽ đối mặt với rủi ro cao gặp phải sáo lệch âm, khó thổi, làm hỏng tai nghe nhạc của bạn ngay từ những ngày đầu. Hãy đầu tư một khoản ngân sách xứng đáng để nhận lại sự thoải mái trong suốt quá trình tập luyện.

Để đảm bảo mua đúng sản phẩm chất lượng, bạn nên tìm kiếm sáo tại các thương hiệu uy tín như Sáo Trúc Việt, Sáo Trúc Hoàng Anh,… Tại các cơ sở uy tín, sáo nứa Bắc luôn được kiểm tra thẩm âm kỹ lưỡng, đo đạc cẩn thận trước khi xuất xưởng. Đặc biệt, khi mua hàng tại những nơi này, người mới học thường xuyên được nhận các ưu đãi giá trị đi kèm như: tặng khóa học cơ bản/nhạc lý trị giá hàng trăm nghìn đồng, kho tàng Beat/Karaoke độc quyền, cảm âm độc quyền giúp bạn dễ dàng tự luyện tập các ca khúc đình đám (nhạc trẻ, nhạc Hoa, EDM…) một cách nhanh nhất.

Lời Kết

Nắm vững cách chọn sáo trúc nứa bắc chuẩn âm cho người mới học là bạn đã đi được một nửa chặng đường trên con đường nghệ thuật này. Hãy luôn nhớ 5 tiêu chí vàng: Chuẩn âm – Bắt hơi – Dễ lên quãng – Nứa già vừa phải – Kích thước phù hợp. Đừng quá đặt nặng vẻ bề ngoài mộc mạc của nứa Bắc, bởi ẩn sâu bên trong ống nứa xù xì ấy là những thanh âm ngọt ngào, trong trẻo và ấm áp nhất đang chờ bạn đánh thức.

Chúc bạn sớm tìm được cho mình một cây sáo tri kỷ, có những giờ phút luyện tập thật thoải mái và tạo ra những bản nhạc tiêu sáo chuẩn nhất, thăng hoa nhất!